Bitcoin được lưu trữ như thế nào?

Abraham 26/02/2018

Ví Bitcoin lưu trữ private key mà bạn cần để truy cập vào địa chỉ ví và dùng để thực hiện giao dịch. Các loại ví này có nhiều dạng, được thiết kế để dùng cho nhiều loại thiết bị khác nhau. Thậm chí, bạn có thể lưu trên giấy thay vì sử dụng máy tính. Dĩ nhiên, điều quan trọng nhất khi chọn ví là chúng phải an toàn và có thể sao lưu lại được.

Bitcoin là một loại tiền tệ hiện đại, và mỗi ngày lại có thêm nhiều doanh nghiệp chấp nhận nó như một phương tiện thanh toán. Nhưng, chúng được lưu trữ như thế nào?

Trong khi chúng ta giữ tiền pháp định bằng các loại ví, túi hữu hình, thì Bitcoin dùng đến những loại ví được số hóa.

Chính xác thì chúng ta không lưu trữ Bitcoin ở bất kỳ nơi nào. Cái mà chúng ta lưu trữ là mã khóa số hóa được sử dụng để truy cập vào địa chỉ ví công khai và “ký” vào các giao dịch. Thông tin này mới được lưu trữ trong các loại ví Bitcoin.

Ví Bitcoin có nhiều loại, và được liệt kê dưới đây là 5 loại ví phổ biến nhất:

1. Ví máy tính

Nếu bạn đã cài đặt phần mềm Bitcoin rồi (Bitcoin Core), thì bạn đang sử dụng một cái ví mà không biết đấy. Để chuyển giao dịch trên network, phần mềm này cho phép bạn tạo một địa chí ví Bitcoin để gửi và nhận tiền tệ số, và lưu trữ private key cho nó.

Cũng có nhiều loại ví máy tính, với những đặc điểm khác nhau. MultiBit chạy trên hệ điều hành Windows, Mac OSX và Linux. Hive chạy trên OSX với những đặc điểm độc đáo, có cả một app store để kết nối trực tiếp với các dịch vụ Bitcoin.

Một số ví máy tính được thiết kế riêng để tăng cường bảo mật, ví dụ như ví Armory.

Ví DarkWallet thì tập trung vào tính ẩn danh – nó sử dụng một trình duyệt tích hợp để “trộn lẫn” đồng coin để ngăn chặn người khác theo dõi.

2. Ví di động

Các loại ví trên máy tính để bàn dùng rất tốt, nhưng chúng không hữu dụng khi bạn đang di chuyển trên đường phố, hay cố dùng Bitcoin để mua thứ gì đó ở cửa hàng. Đây là trường hợp cần dùng đến ví di động. Như là một ứng dụng chạy trên smartphone, ví này có thể lưu trữ private key cho địa chỉ ví Bitcoin, và cho phép bạn thanh toán trực tiếp cho món đồ nào đó thông qua điện thoại.

Trong một số trường hợp, loại ví Bitcoin này có thể tận dụng ưu điểm công nghệ giao tiếp tầm ngắn (NFC) của chiếc smartphone, và bạn chỉ việc chạm điện thoại vào thiết bị để thanh toán thôi mà không cần phải nhập bất kỳ thông tin nào.

Một đặc điểm nữa của ví di động là nó không phải máy khách (client) Bitcoin đầy đủ. Một client đầy đủ phải tải về hết toàn bộ blockchain của Bitcoin, mà hệ thống này thì luôn mở rộng với dung lượng ngày càng tăng. Điều này sẽ khiến bạn gặp rắc rối với nhà cung cấp dịch vụ di động, với hóa đơn có số tiền khổng lồ phải thanh toán khi tải qua liên kết di động. Nhiều khi điện thoại còn không đủ bộ nhớ để lưu trữ blockchain nữa chứ.

Thay vào đó, những client di động này được thiết kế để xác thực thanh toán đơn giản (SPV). Tải về một tập con nhỏ gọn của blockchain, và các node khác trong network sẽ giúp bạn kiểm tra thông tin trên điện thoại có đúng không.

Những loại ví di động chạy trên nền tảng Android có thể kể đến như là Bitcoin wallet, Mycelium, Xapo và Blockchain (giữ key Bitcoin mã hóa trên điện thoại của bạn, và sao lưu với máy chủ (server) trên nền tảng web).

Apple vốn nổi tiếng là không hứng thú với ví Bitcoin. Ứng dụng ví di động của Coinbase đã bị gỡ khỏi app store của Apple vào tháng 11/2013, và tiếp đó là các ứng dụng iOS của Blockchain. Tuy nhiên, ứng dụng ví Bitcoin đã xuất hiện trở lại trên app store iOS vào tháng 07/2014, và đến hiện tại tất cả các nhà cung cấp ví di động chính đều tung ra bản cập nhật mới cho phiên bản trước đây.

Cũng có nhiều loại hình ví khác có thể sử dụng trên điện thoại, như ví dựa trên trình duyệt – CoinPunk, hiện đang được phát triển. Một loại ví không thông dụng khác là Aegis Bitcoin Wallet chạy trên đồng hồ thông minh Android.

3. Ví trực tuyến

Ví trên nền tảng web lưu trữ private key trực tuyến, bằng một máy tính được kiểm soát bởi người nào đó và kết nối vào Internet. Rất nhiều dịch vụ trực tuyến đều sẵn có, một số liên kết trực tiếp với ví di động và máy tính, sao chép địa chỉ ví của bạn từ các thiết bị khác nhau mà bạn đang sở hữu.

Một ưu điểm của ví nền tảng web là bạn có thể truy cập vào nó từ bất kỳ nơi đâu, bất kể sử dụng thiết bị nào, chỉ cần có kết nối mạng. Tuy nhiên, loại ví này cũng có một bất lợi rất lớn: trừ phi thực hiện chính xác, nếu không đơn vị điều hành website có thể sở hữu luôn private key của bạn – đặc biệt là có thể lấy Bitcoin đi mà bạn không hề hay biết. Nghe thật đáng sợ phải không, nhất là khi bạn đã tích lũy được một lượng coin kha khá.

Coinbase, một sàn giao dịch Bitcoin tích hợp với ví đang điều hành ví trực tuyến trên khắp thế giới. Người dùng ở Mỹ và Châu Âu có thể mua Bitcoin thông qua dịch vụ giao dịch của Coinbase.

Circle cho người dùng trên toàn thế giới lưu trữ, chuyển-nhận và mua Bitcoin. Hiện tại, chỉ công dân Hoa Kỳ mới có thể liên kết tài khoản ngân hàng để ký quỹ, nhưng thẻ tín dụng và thẻ ghi nợ cũng là một lựa chọn cho người dùng ở các quốc gia khác.

Blockchain cũng sở hữu một ví trực tuyến phổ biến. Strongcoin cung cấp cái mà nó gọi là “ví lai”, cho phép bạn mã hóa private key trước khi chuyển cho máy chủ của nó – quá trình mã hóa thực hiện trên trình duyệt.

Mục tiêu của Xapo là cung cấp sự tiện lợi của một ví Bitcoin đơn giản đi kèm với một kho trữ lạnh bảo mật.

4. Ví cứng

Hiện tại số loại ví cứng vẫn còn hạn chế. Dưới đây là những thiết bị chuyên dụng có thể giữ private key và thuận tiện khi thanh toán:

4.1. Ví cứng Trezor

Ví cứng Trezor hướng đến khách hàng là những người muốn giữ một lượng lớn coin, nhưng không muốn phải phụ thuộc bên thứ ba lưu trữ hay các hình thức trữ lạnh khó khăn.

4.2. Ví USB Ledger

Ví Bitcoin USB Ledger nhỏ gọn, sử dụng thẻ bảo mật thông minh và giá cả phải chăng. 

Video: Hướng dẫn sử dụng ví cứng Ledger Nano S để trữ LTC, DOGE, ZEC, DASH, STR

KeepKey ra mắt ví cứng tháng 09/2015, với mức giá $239. Ban đầu phần mềm của ví KeepKey là một nhánh của mã Trezor.

Mycelium, Cryptolabs và BitStash hiện đang phát triển ví cứng, nhưng tính đến tháng 09/2015 không bên nào hoàn thành sản phẩm của mình. Công bố vào 04/02/2014, dây đeo tay thể thao Nymi của hãng Boinym có thể xem như ví Bitcoin và sử dụng nhịp tim của bạn như là khóa bảo mật.

5. Ví giấy

Một trong những lựa chọn phổ biến và rẻ nhất để giữ Bitcoin an toàn là ví giấy. Có nhiều trang cung cấp dịch vụ ví giấy Bitcoin. Họ tạo địa chỉ Bitcoin cho bạn cùng với một hình ảnh đi kèm 2 mã QR: một địa chỉ công khai để nhận coin, và mã còn là private key mà bạn dùng để gửi coin lưu trữ trong địa chỉ ví của bạn.

Lợi ích của ví giấy là private key không được lưu trữ số hóa ở bất kỳ nơi nào, và do đó sẽ không có trường hợp bị tấn công mạng hay lỗi phần cứng.

 

Ví Bitcoin có an toàn không?

Vấn đề này phụ thuộc việc bạn quản lý như thế nào. Private key lưu trữ trong ví của bạn là cách duy nhất để truy cập dữ liệu giao dịch lưu trữ trong địa chỉ ví Bitcoin. Nếu bạn làm mất chúng, bạn mất luôn coin. Vì vậy, nó chỉ an toàn khi không ai truy cập được, và bạn không làm mất nó thôi.

Ví Bitcoin có ẩn danh không?

Một mặt, Bitcoin là hoàn toàn ẩn danh. Mặt khác, nó hoàn toàn minh bạch và có thể theo dõi được.

Thực tế này đã dẫn đến kết quả là một số công ty đang nổi lên với mục tiêu gây tranh cãi là theo dõi các giao dịch đáng nghi ngờ. Để chống lại việc này, cộng đồng Bitcoin đã lên ý tưởng cho việc bảo mật hơn nữa – như là tránh hợp nhất, địa chỉ tàng hình, và trộn lẫn đồng coin.

Phiên bản alpha của Dark Wallet – một loại ví Bitcoin gây quỹ cộng đồng – đã đi vào hoạt động tháng 05/2014. Sáng lập bởi Amir Taaki và Cody Wilson, Dark Wallet được thiết kể để cung cấp các công cụ mới cho chính sách tài chính, bao gồm việc trộn lẫn coin với nhau và tạo địa chỉ ví tàng hình. Tại thời điểm viết bài này, các nhà phát triển đang thúc giục người viết test thử giúp hỗ trợ khắc phục lỗi.

Ví và dịch vụ dành cho Bitcoin như Dark Wallet nghĩa là dùng Bitcoin có thể ẩn danh đến mức nào là tùy bạn muốn.

Tôi có thể bảo mật ví của mình như thế nào?

Có nhiều cách để đảm bảo an toàn cho ví Bitcoin của bạn:

(i) Mã hóa nó

Một cách bảo vệ ví trách những ánh mắt nhòm ngó là mã hóa nó với một mật khẩu mạnh mẽ. Như vậy thì rất khó để truy cập vào ví, nhưng không phải là không thể. Nếu máy tính của bạn bị nhiễm mã độc, kẻ trộm có thể ghi lại các phím bấm của bạn và lần ra được mật khẩu.

(ii) Sao lưu lại

Nếu private key lưu trữ ở một ví, bạn đánh mất ví hay ví bị gián đoạn thì bạn sẽ mất luôn key. Sao lưu lại ví tạo ra một bản copy cho private key, nhưng quan trọng hơn là bạn nên sao lưu lại toàn bộ ví. Một số địa chỉ ví được dùng để lưu trữ những thay đổi từ giao dịch, và theo mặc định có thể không hiển thị cho bạn thấy. Sao lưu toàn bộ ví ở nhiều nơi khác nhau, và giữ chúng an toàn khỏi những đôi mắt nhòm ngó.

(iii) Sử dụng nhiều chữ ký

Con số những dịch vụ hỗ trợ cho giao dịch nhiều chữ ký đang gia tăng. Địa chỉ ví nhiều chữ ký cho phép nhiều bên tham gia tạo ra một phần trong địa chỉ ví với public key. Khi ai đó muốn chi tiêu coin, cần tất cả các bên tham gia ký vào giao dịch đó nữa thì mới thực hiện được. Số những chữ ký cần đến đã được thỏa thuận từ lúc bắt đầu tạo ví.

Bởi vì cần đến nhiều chữ ký trước khi chuyển coin, nên chữ ký có thể đến từ đối tác kinh doanh, đối tác quan trọng khác, hay thậm chí là từ thiết bị thứ hai của bạn, để tạo thêm yếu tố bảo mật thứ hai.

(iv) Đặt chế độ ngoại tuyến

Nếu bạn quá bối rối khi lưu trữ key Bitcoin theo cách số hóa, lo sợ rằng coin có thể bị hacker cuỗm mất, thì có một lựa chọn khác là “trữ lạnh”. Ví trữ lạnh lưu trữ private key dưới chế độ ngoại tuyến, nên sẽ không bị ai đó trên Internet trộm mất.

Lý tưởng thì bạn nên trữ lạnh phần lớn tài sản Bitcoin, và chuyển một ít còn lại sang nhiều địa chỉ ví ở ví “nóng” thông qua kết nối Internet, để dễ chi tiêu. Bằng cách này, thậm chí điện thoại bị mất, hay ví nóng trong máy tính để bàn bị xóa khi phần cứng gặp vấn đề – thì chỉ là một phần nhỏ coin của bạn gặp rủi ro thôi.

Nhiều phần mềm ví Bitcoin đã có thêm lựa chọn trữ lạnh cho khách hàng. Hoặc đơn giản, bạn có thể dùng ví giấy để lưu trữ ngoại tuyến vẫn được.

Đánh giá