Công nghệ Blockchain có thể thay đổi ngành tài chính như thế nào?

Abraham 27/02/2018

Câu hỏi này đã được đặt ra bởi các viện nghiên cứu về tương lai của các ngân hàng thương mại lớn nhất, ngân hàng trung ương, các tổ chức tài chính, các nhóm chuyên gia, công ty tư vấn tài chính và hội đồng chính phủ trên toàn thế giới.

R3CEV, một start-up được tài trợ vốn bởi một số các ngân hàng lớn nhất thế giới, đang bận rộn nghiên cứu để tìm ra câu trả lời. Goldman Sachs, McKinsey Consulting và Consumers’ Research đã viết nhiều báo cáo xuất sắc về câu hỏi trên. Chính phủ Anh quốc, Thượng viện Mỹ, Canada, Úc và EU đã đề xuất nhiều nghiên cứu về vấn đề này.

Nhiều start-up khác cũng đưa ra white paper liên quan đến cách đổi mới hay sử dụng công nghệ blockchain của riêng họ, và thường kèm với câu hỏi lớn hơn:

“Điều này sẽ thay đổi mọi thứ như thế nào?”

Và liệt kê dưới đây là những ứng dụng tài chính được đề cập nhiều nhất:

1. Nền tảng cho các giao dịch xuyên biên giới

Như chúng ta đã biết, cuộc cách mạng số hóa đã làm chuyển đổi hoàn toàn phương thức truyền thông liên lạc. Dĩ nhiên, các trung tâm tài chính đều sử dụng máy tính. Họ dùng nó để lưu trữ cơ sở dữ liệu vào những năm 70 và 80, rồi thiết kế trang web vào thập niên 90 và chuyển sang ứng dụng di động trong thiên niên kỷ mới.

Nhưng cuộc cách mạng số này vẫn chưa thể cách mạng hóa các giao dịch xuyên biên giới. Western Union vẫn là ông lớn trong ngành dịch vụ tài chính, điều hành những hoạt động kinh doanh vẫn không có đổi mới nào. Ngân hàng tiếp tục sử dụng cơ sở hạ tầng phức tạp để phục vụ cho các giao dịch đơn giản, chẳng hạn như là chuyển tiền quốc tế.

Infographic dưới đây của tác giả Richard Gendal Brown cho thấy cơ sở hạ tầng và các trung gian tài chính cho các hoạt động ngân hàng xuyên biên giới đã được triển khai từ những năm 70.

Cấu trúc này là kết quả của nền công nghiệp tài chính sử dụng các cơ sở dữ liệu bảo mật cao. Việc số hóa nghĩa là chúng ta chỉ đơn thuần sắp xếp thông tin vào các cơ sở dữ liệu cá nhân nhanh hơn nhiều so với truyền thống.

Nhưng công nghệ blockchain sẽ giúp các tổ chức tài chính tạo được kết nối trực tiếp với nhau mà không cần đến ngân hàng được ủy thác (*) làm trung gian. Corda – sản phẩm chính của R3 (gọi tắt của R3CEV) cho đến nay, là để nhắm đến các ngân hàng đại lý. Corda là một hệ thống kết hợp của “accord” (sự đồng thuận) và “cord” (đường thẳng nối hai điểm trong một vòng tròn).

(* Ngân hàng được ủy thác hay ngân hàng đại lý – ngân hàng A làm đại lý cho ngân hàng B vì B không có văn phòng hoặc công ty hay vì lý do nào đó không thể đứng ra giao dịch ở địa điểm nào đó)

Trong trường hợp của Corda, vòng tròn được tạo nên từ các ngân hàng sử dụng chung một sổ cái cho các giao dịch, hợp đồng và tài liệu quan trọng.

Brown đã từng làm việc về các sản phẩm từ blockchain ở IBM nhưng hiện nay đã chuyển sang R3CEV.

Các tổ chức tài chính cạnh tranh đều có thể sử dụng cơ sở dữ liệu chung này để theo dõi việc thực hiện, thanh toán bù trừ của các giao dịch mà không cần liên quan đến cơ sở dữ liệu hay hệ thống quản lý tập trung. Tóm lại, ngân hàng có thể hình thức hóa và bảo mật các mối quan hệ số với nhau theo cách mà họ không thể làm được trước đây.

Như đã trình bày ở trên, điều này nghĩa là thỏa thuận về các ngân hàng làm đại lý và RTGS (**) có thể được tinh gọn.

(** RTGS = Real-Time Gross Settlement: Quyết toán theo thời gian thực)

Các giao dịch có thể diễn ra trực tiếp giữa hai bên dựa trên cơ sở P2P. Ripple, một permissioned blockchain, được xây dựng để giải quyết những vấn đề này.

2. Tài sản số cũng là một loại tài sản

Bitcoin đã tạo ra một thứ độc nhất: tài sản kỹ thuật số.

Trước Bitcoin, “số hóa” không đồng nghĩa với sự khan hiếm. Bất kỳ thứ gì số hóa được đều có thể sao chép được chỉ bằng một cú click chuột. Nếu cần ví dụ, hãy nhìn sang nền công nghiệp âm nhạc và doanh số bán album so với việc nghe trực tuyến.

Nhưng Bitcoin đã làm ngược lại: tạo ra những mã code số hóa không thể sao chép được.

Vì thế, từ lần đầu tiên bit và byte được phát minh cho đến nay mới có một cách sở hữu thứ gì đó số hóa mà không thể bị sao chép. Điều này mang đến cho các mã lệnh số giá trị không tưởng. Đến ngày nay, giá trị của Bitcoin dựa trên dung lượng của hệ thống blockchain có thể ngăn chặn việc chi tiêu kép và việc tạo tiền giả.

Giữ ý tưởng này trong đầu, các nhà phát triển Bitcoin đã đi tiên phong trong việc tạo ra các đồng coin màu sắc – đồng tiền có thể xem như là cổ phiếu của một công ty. “Màu sắc” của đồng coin sẽ cho biết thông tin về quyền sở hữu và private key.

Sau khi được Ủy ban Chứng khoán và Sàn giao dịch Hoa Kỳ (SEC) chấp thuận, Overstock – gã khổng lồ trong ngành bán lẻ trực tuyến, đã thông báo sẽ phát hành cổ phần công khai của công ty trên nền tảng blockchain của mình. Việc “phát hành đồng coin lần đầu” (ICO) và “appcoin” (cryptocurrency từ ứng dụng gây quỹ để phát triển dự án) cũng sẽ xuất hiện nhanh chóng.

Những ví dụ trên đây chỉ là một phần nhỏ của câu chuyện về blockchain và tài sản kỹ thuật số trong thời đại hiện nay. Blockchain có thể là tài sản, nhưng nó cũng có thể được sử dụng để tự điều hành thị trường riêng mình.

Về cơ bản, những nỗ lực này đang giúp xử lý tài sản kỹ thuật số như là công cụ sinh lợi nhiều, là một ứng dụng rộng rãi đang ngày càng linh hoạt hơn.

3. Quản trị và thị trường

Tuy vậy, khả năng của blockchain không phải chỉ giới hạn ở việc ghi lại các giao dịch trên thị trường. Ví dụ Nasdaq là một trong những sàn giao dịch chứng khoán đầu tiên xây dựng một nền tảng cho phép các công ty tư nhân được phát hành và giao dịch cổ phần thông qua blockchain.

Những nhà phát triển khác đang giúp các tổ chức tài chính có thể lập trình trước để thực hiện các hoạt động trong kinh doanh.

Trong năm 2016, một dự án blockchain gọi là The DAO, chạy trên nền tảng blockchain của ethereum, đã được triển khai với mục đích là thị trường gây quỹ cộng đồng. Bao nhiêu phần trăm bạn góp vốn vào quỹ là phần trăm số phiếu bạn có thể biểu quyết cho việc quyết định quỹ này dùng để chi tiêu như thế nào.

4. Giải quyết những vấn đề liên quan đến luật pháp

Blockchain có thể được dùng như là một hệ thống hoàn toàn minh bạch và dễ dàng truy cập cho các nhà tư pháp. Nó cũng có thể được mã hóa để ủy quyền cho các giao dịch kết hợp cùng với báo cáo thông tin trước pháp luật.

Ví dụ như, ngân hàng có nghĩa vụ phải báo cáo cho các cơ quan như FinCEN – Mạng lưới thi hành luật tội phạm tài chính. Mỗi khi ngân hàng ủy quyền thực hiện giao dịch lớn hơn $10.000 thì ngân hàng phải báo cáo thông tin đầy đủ cho FinCEN để cơ quan này lưu trữ và sử dụng như một cơ sở dữ liệu chống rửa tiền.

5. Thanh toán bù trừ

Với giao dịch bằng giấy tờ, khung thời gian cho việc thanh toán bù trừ của một giao dịch thường là “T+3” – nghĩa là 3 ngày sau đó thì giao dịch mới được thực hiện xong.

Với công nghệ blockchain, chu trình của một giao dịch – thực hiện, bù trừ và thanh toán – sẽ diễn ra ngay tức thì tại thời điểm giao dịch. Với tài sản số hóa, giao dịch có thể được thanh toán, cùng với mật mã khóa và quyền sở hữu kỹ thuật số, giúp làm giảm rủi ro sau giao dịch và rủi ro từ phía đối tác không thể thực hiện thỏa thuận.

6. Kế toán và kiểm toán

Trong khi hầu hết các cơ sở dữ liệu truyền thống là hình chụp lưu trữ tại một thời điểm nhất định, thì cơ sở dữ liệu blockchain có thể xây dựng từ lịch sử các giao dịch trước đây. Chúng là các cơ sở dữ liệu với nội dung, lịch sử của chính mình, và là hệ thống tự lưu trữ thông tin.

Điều này ảnh hưởng sâu sắc đến công việc kiểm toán và kế toán.

Đánh giá