DAO là gì?

Abraham 27/02/2018

Bạn hãy tưởng tượng rằng có một chiếc xe không người lái đang chạy vòng vòng tìm kiếm hành khách.

Sau khi dừng cho một khách xuống, chiếc xe sử dụng lợi nhuận của mình để chạy đến một trạm thu phí. Ngoại trừ chuơng trình đã lập trình sẵn từ đầu, chiếc xe không cần ngoại lực khác giám sát nhiệm vụ của nó.

Đây là một “thử nghiệm ý tưởng” mà người cộng tác cũ của Bitcoin – Mike Hearn mang đến, theo đó ông mô tả Bitcoin có thể giúp các tổ chức không cần lãnh đạo vẫn có thể hoạt động mạnh mẽ trong vòng 30 năm tới hoặc hơn nữa.

Cái mà Hearn đã mô tả là một trường hợp sử dụng cực kỳ lý tưởng cho những tổ chức tự vận hành phi tập trung, hay DAO – một ý tưởng xoáy vào cộng đồng không bao lâu sau khi Bitcoin ra đời vào năm 2009. Ý tưởng là nếu Bitcoin có thể xóa bỏ các bên trung gian tài chính, thì công ty và tổ chức khác cũng có thể hoạt động mà không có sự quản lý theo thứ bậc vào một ngày không xa.

Ngắn gọn thì mục tiêu của DAO là hard-code những điều hiển nhiên như môt công ty phải có lãnh đạo vậy.

Tóm lại, điều này cũng tương tự như cách một công ty bình thường hoạt động. Chỉ khác là những quy tắc ở công ty bình thường không được thi hành kỹ thuật số mà thôi.

The DAO

Nỗ lực tạo ra một tổ chức như miêu tả ở trên nổi tiếng nhất là The DAO.

Ra mắt vào năm 2016, dự án thất bại chỉ vài tháng sau đó, nhưng nó là ví dụ tốt nhất cho cái mà chúng ta thường nghĩ đến ngay trong đầu khi nói về công nghệ.

Kế hoạch là những người tham gia được nhận DAO token, sau đó bầu chọn những dự án nào sẽ được gây quỹ. Để lựa chọn dự án đáng để đầu tư, DAO dựa trên “sự thông minh của đám đông” “wisdom of crowds”.

Có một số cách mà The DAO dự định cải thiện cho quản trị trong tổ chức ngày nay là:

  • Bất kỳ ai có kết nối internet đều có thể giữ DAO token hoặc là mua chúng.
  • Bất kỳ luật nào cũng có thể thiết lập ngay từ đầu và các thành viên tham gia bắt buộv phải tuân thủ theo.

Tóm lại, chức năng của DAO khá giản đơn. Nó dựa trên smart contract, hoặc những điều lệ đã được lập trình trước để mô tả những gì có thể xảy ra trong hệ thống này.

Smart contract được lập trình để thực thi rất nhiều nhiệm vụ, ví dụ như là giải ngân quỹ vốn khi đến một ngày nhất định, hoặc khi phần trăm nhất định người bầu bỏ phiếu ủng hộ dự án.

Một số người ủng hộ cho rằng nó có thể hoạt động trong tổ chức khi cần ra bất cứ dạng quyết định nào, không chỉ liên quan đến tài chính thôi.

Đặc biệt, họ xem nó như một cách đảm bảo dân chủ theo cách mã hóa, khi mà các bên liên quan có thể bỏ phiếu về việc thêm mới hay thay đổi luật, hoặc  giáng chức một thành viên chính phủ nào đó.

 

Bảo mật

“Dòng lệnh không dừng” có thể tạo ra một vấn đề an ninh cũng khá là dễ thấy.

Ngày nay, rất khó để thay đổi một DAO, hay smart contract – một khi DAO đã được phát triển trên blockchain Ethereum. Điều này “tốt”, bởi vì cá nhân hay tổ chức nào cũng không thể tự thay đổi luật lệ được.

Nhưng nó cũng có tiềm năng gây bất lợi rất lớn. Nếu ai đó phát hiện ra lỗi (bug) trong DAO đang chạy, thì nhà phát triển có muốn cũng không thể thay đổi các mã code.

Đó đã là vấn đề với The DAO. Các nhà quan sát thấy được kẻ tấn công đang lấy dần quỹ vốn, nhưng họ không thể làm gì để ngăn chặn. (Về mặt kỹ thuật, hacker đã thực hiện theo những quy định mà họ đã phát triển).

Các nhà lập trình hàng đầu trong đội ngũ của Ethereum đã khôi phục lại lịch sử giao dịch để hoàn trả tiền cho những người đã góp vốn – và quyết định này gây ra các cuộc tranh cãi gay gắt dẫn đến chia rẽ trong cộng đồng người dùng.

Và cách tốt nhất để giải quyết những tình huống tương tự có thể xảy ra trong tương lai vẫn còn đang được tranh luận.

Đánh giá