Lạm phát là gì? Tại sao bitcoin không gây ra lạm phát

Tris Vuong 03/01/2020

tiendientu-header Nói về lạm phát, phần lớn chúng ta sẽ hình dung đến trường hợp của Venezuela. Lạm phát tăng cao (gần 8.000.000 %) đã gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho quốc gia này. Song, gốc rễ lạm phát là gì, lạm phát có thực sự chỉ là những ảnh hưởng tiêu cực thôi không? Chúng ta hãy cùng tìm hiểu chi tiết hơn trong bài viết hôm nay. 

lam-phat-la-gi
Lạm phát là gì? Bitcoin (BTC) có lạm phát không?

Lạm phát là gì?

Lạm phát là hiện tượng đồng tiền của một quốc gia bị mất giá trong một khoảng thời gian nhất định do nhiều nguyên nhân khác nhau với hệ quả là giá cả hàng hóa, dịch vụ trên thị trường leo thang.

Nguyên nhân gây ra lạm phát là gì?

Theo nguyên cứu từ các chuyên gia, có nhiều nguyên nhân gây ra lạm phát. Trong đó có thể phân loại thành 7 nguyên nhân như sau.

Lạm phát do cầu kéo

Hiểu đơn giản là giá hàng hóa, dịch vụ trên thị trường tăng do nhu cầu tiêu dùng tăng. Lạm phát do cầu kéo thường xuất phát từ việc giá của một mặt hàng nào đó tăng cao do nhu cầu của thị trường về mặt hàng đó tăng đột ngột nhưng lượng cung không đủ đáp ứng. Lợi dụng thời cơ này, các nhà cung cấp cũng đẩy giá các mặt khác tăng theo.

Lạm phát do chi phí đẩy của các doanh nghiệp

Chi phí đẩy là chi phí đầu tư của doanh nghiệp để sản xuất sản phẩm, phục vụ nền kinh tế. Chẳng hạn, giá mua nguyên liệu, nhân công, máy móc. Khi giá các yếu tố này tăng lên sẽ dẫn đến chi phí đầu tư tăng, kéo theo giá sản phẩm được đẩy lên để đảm bảo lợi nhuận. Sau cùng, người tiêu dùng phải bỏ ra nhiều tiền hơn so với trước để mua hàng hóa.

Lạm phát do cơ cấu phát triển không đồng đều của ngành kinh tế

Khi một số nhóm ngành phát triển giúp doanh nghiệp ăn nên làm ra, doanh nghiệp sẽ tiến hành tăng lương cho người lao động tạo nên trào lưu trên thị trường. Khi đó các doanh nghiệp ở những nhóm ngành hoạt động kém hiệu quả hơn buộc phải tăng lương để giữ chân người lao động. Và để có tiền trả thêm cho người lao động nhưng vẫn đảm bảo lợi nhuận, các doanh nghiệp này chọn phương án tăng giá thành sản phẩm.  Từ đó, gây ra tình trạng lạm phát cho nền kinh tế.

Lạm phát do cầu thay đổi

Theo quy luật bù trừ, khi thị trường giảm nhu cầu tiêu dùng một sản phẩm nào đó thì đồng thời sẽ tăng sức mua của mặt hàng khác. Điều này sẽ dẫn đến giá của mặt hàng đang được ưa chuộng tăng lên nhanh chóng. Tuy nhiên, giá của mặt hàng có lượng cầu giảm lại không giảm. Vì đây là những mặt hàng được cung cấp độc quyền (như điện, nước) nên giá được giữ theo hướng chỉ có thể tăng mà không thể giảm. Lúc này, giá cả hàng hóa của toàn bộ nền kinh tế tăng lên dẫn đến lạm phát.

Lạm phát do xuất khẩu

Nhu cầu của thị trường nước ngoài đối với một mặt hàng của nước khác tăng kéo theo lượng hàng xuất khẩu mặt hàng đó tăng theo. Tuy nhiên, không phải lúc nào cũng đủ nguồn cung. Do đó, các doanh nghiệp sẽ ưu tiên thu gom sản phẩm cho xuất khẩu. Điều này làm thiếu hụt nguồn cung sản phẩm cho thị trường nội địa hay nói cách khác là tổng cung thấp hơn tổng cầu. Và kết quả tất yếu là lạm phát xảy ra.

Lạm phát do nhập khẩu

Giá bán của một mặt hàng nhập khẩu tăng do chính sách tăng thuế nhập khẩu hoặc giá bán mặt hàng ở các thị trường khác tăng. Khi đó, giá cả trên thị trường cũng sẽ bị biến động theo giá mặt hàng này và kết quả cuối cùng là xảy ra lạm phát.

Lạm phát tiền tệ

Khi lượng tiền lưu thông trên thị trường tăng đột ngột nhưng lượng cung và lượng cầu của hàng hóa không đổi sẽ dẫn đến tình trạng giá cả hàng hóa tăng, gây nên lạm phát. Lượng tiền lưu thông tăng có thể do các chính sách giữ giá nội tệ của ngân hàng trung ương khi tiến hành mua vào ngoại tệ. Một nguyên nhân khác là do ngân hàng trung ương mua công trái.

Cách thức đo lường lạm phát

Lạm phát được đo lường bằng nhiều cách khác nhau. Thông thường, các nhà kinh tế học hoặc các cơ quan chính phủ hay dùng phương pháp xác định chỉ số giá tiêu dùng CPI (consumer price index). Đây là chỉ số thể hiện giá của các mặt hàng, dịch vụ hay được mua trên thị trường bởi những người tiêu dùng thông thường.

Đầu tiên, họ sẽ thực hiện khảo sát trên các hộ gia đình nhằm xác định các mặt hàng và dịch vụ thường được mua. Tiếp theo, họ sẽ theo dõi và ghi nhận giá của các mặt hàng này theo thời gian, có thể là một năm. Các giá trị này sau đó sẽ được tính lại thành chỉ số CPI. Tỷ lệ lạm phát sẽ được tính theo tỷ lệ phần trăm mức tăng của CPI ở thời điểm hiện tại so với thời điểm ban đầu.

Tác động của lạm phát là gì?

Lạm phát tạo ra tác động tiêu cực và cả tích cực. Với tác động tiêu cực mạnh mẽ hơn, lạm phát làm tổn thương nghiêm trọng cho nền kinh tế của quốc gia.

Ảnh hưởng tiêu cực của lạm phát

Tác động đầu tiên có thể nhìn thấy là lạm phát ảnh hưởng đến lãi suất. Lạm phát tăng kéo theo lãi suất tăng và dẫn đến nhiều người bị vỡ nợ do không đủ khả năng chi trả lãi suất.

Bên cạnh đó, lạm phát còn ảnh hưởng đến thu nhập của người lao động. Lạm phát tăng trong khi thu nhập (lương) của người lao động không đổi. Nghĩa là người lao động phải bỏ nhiều tiền hơn trước khi để mua hàng hóa. Điều này sẽ làm chất lượng cuộc sống bị đi xuống nghiêm trọng.

Mặt khác, lạm phát cũng làm giảm giá trị tài sản/tiền tiết kiệm và ảnh hưởng đến tầng lớp hưu trí. So với dự tính ban đầu, thời gian sử dụng lượng tiền tiết kiệm của họ bị giảm đi nhiều. Vì họ phải dùng nhiều tiền hơn để mua hàng hóa và số tiền sẽ vơi đi nhanh chóng, không đủ chi trả về lâu dài cho họ.

Cuối cùng, lạm phát tạo ra gánh nặng về nợ quốc gia cho các chính phủ. Khi lạm phát tăng, tỷ giá đồng nội tệ bị mất giá so với ngoại tệ dẫn đến giá trị nợ quốc gia tăng lên.

Ảnh hưởng tích cực của lạm phát

Ngoài những tác động tiêu cực, lạm phát cũng mang lại một số lợi ích nhất định cho người dân và nền kinh tế của các quốc gia. Lạm phát có thể vực dậy nền kinh tế của một quốc gia. Nhờ có lượng tiền lưu thông nhiều hơn trên thị trường và tâm lý không thể tiết kiệm, mua nhanh kẻo giá lại tăng nên người dân sẽ thoải mái hơn trong chi tiêu. Điều này sẽ kéo theo lượng cầu tăng. Khi nhu cầu của thị trường tăng sẽ tạo động lực cho các doanh nghiệp sản xuất hàng hóa. Qua đó sẽ làm giảm tỷ lệ thất nghiệp và gia tăng giá trị của nền kinh tế.

Các ví dụ về lạm phát

Trường hợp của Venezuela

lam phat venezuela dung Bitcoin

Nói về lạm phát, nhiều người sẽ hình dung đến trường hợp của Venezuela. Lạm phát tăng cao (gần 8.000.000 %) đã gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho quốc gia này. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc giá dầu mỏ tuột dốc nghiêm trọng từ năm 2014. Và ảnh hưởng của các lệnh trường phạt, cấm vận từ Mỹ.

Theo báo cáo của Quỹ tiền tệ quốc tế, 50% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Venezuela đã “bị thổi bay” trong giai đoạn 2014 – 2019. Doanh nghiệp trong nước không thể tiếp tục hoạt động do cạn vốn. Người dân tại Venezuela đang sống hết sức khó khăn khi thiếu hụt thực phẩm và các mặt hàng tiêu dùng thiết yếu. Theo thống kê của Liên hợp quốc, 7 triệu người Venezuela (khoảng 24% dân số nước này) đang cần viện trợ do thiếu lương thực và thuốc men; hơn 3,7 triệu người trong đó có trẻ em dưới 5 tuổi đang trong tình trạng suy dinh dưỡng và ước tính khoảng 5 triệu người Venezuela đang phải sống lưu vong tại các quốc gia láng giềng.

Câu chuyện của Zimbabwe

lam phat Zimbabwe
Lạm phát diễn ra tại Zimbabwe vào năm 2008 có lúc đạt đỉnh ở 98%.

Một trường hợp có thể kể đến tiếp theo là lạm phát diễn ra tại Zimbabwe vào năm 2008. Lạm phát xảy ra do chính sách cải cách ruộng đất năm 2000 khiến ngành sản xuất nông nghiệp bị tàn phá nặng nề. Lạm phát tại Zimbabwe đã cán mốc 500.000.000.000 % trước khi nước này quyết định hủy bỏ đồng tiền quốc gia và thay thế bằng đồng đô la Mỹ. Đã từng có thời điểm, người dân Zimbabwe phải bỏ ra 12 triệu đô la Zimbabwe để mua một bó rau diếp. 10 triệu đô Zimbabwe để mua một ổ bánh mì. Và 50 tỷ đô la Zimbabwe để mua một quả trứng. Phần lớn người dân sống tại quốc gia này phải sống nhờ vào viện trợ quốc tế. Hiện tại, Zimbabwe vẫn chưa bước ra khỏi cuộc khủng hoảng trầm trọng này.

Phân biệt lạm phát và giảm phát

Để tìm hiểu kỹ hơn về giảm phát, người đọc có thể tham khảo thêm tại đây.

Dưới đây là so sánh giữa lạm phát và giảm phát để bạn đọc có thể phân biệt rõ.

  • Giống nhau:

– Thể hiện tình trạng (tăng/giảm) của giá cả hàng hóa/dịch vụ

– Tác động tiêu cực đến nền kinh tế. Khiến thu nhập của người lao động giảm, gây nên tình trạng thất nghiệp, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tầng lớp hưu trí.

– Được đo lường bằng chỉ số giá tiêu dùng (CPI)

  • Khác nhau:

lam phat, giam phat

Bitcoin (BTC) có lạm phát hay không?

Bitcoin (BTC) vẫn được đào lên mỗi ngày, do đó tiền điện tử này vẫn có lạm phát. Tuy nhiên, lạm phát Bitcoin được xem là một trường hợp đặc biệt.

Tỷ lệ lạm phát của Bitcoin

Trong khi lạm phát là một bài toán mà chính phủ các quốc gia vẫn đang giải từng phương trình. Thì Bitcoin (BTC) được ca ngợi như một hàng rào tốt chống lại các tác động xấu của lạm phát.

Vì Bitcoin có nguồn cung cố định là 21 triệu coin nên tỷ lệ lạm phát của tiền điện tử này rất thấp.

Đặc biệt, với sự kiện Bitcoin Halving sẽ diễn ra vào tháng 5/2020, tỷ lệ lạm phá của Bitcoin dự đoán sẽ giảm từ 3.7% của hiện tại, xuống dưới 1.8%.

bitcoin-lam-phat
Tỷ lệ lạm phá của Bitcoin dự đoán sẽ giảm từ 3.7% của hiện tại, xuống dưới 1.8%.

Chính vì đặc điểm này, Bitcoin (BTC) được xem là nơi lữu trữ gía trị tốt hơn cả vàng. Đồng thời nhiều nhà phân tích kỳ vọng cùng với Bitcoin Halving, giảm lạm phát, Bitcoin sẽ bùng nổ trong năm 2020. 

bitcoin-lam-phat
Nguồn: charts.woobull.com

Tổng kết

Một số tiền điện tử nói chung và Bitcoin nói riêng có nguồn cung hữu hạn. Do đó, tỷ lệ lạm phát của chúng thấp và nằm trong tầm kiểm soát. Nhờ vậy, Bitcoin và một số altcoin được tin tưởng là nơi lưu trữ giá trị. Đặc biệt, những nước siêu lạm phát đang có xu hướng sử dụng Bitcoincryptocurrency để thay thế tiền pháp định.

Ở VENEZUELA, CON TRAI TÔI CHÀO ĐỜI NHỜ BITCOIN (BTC)

Hy vọng, bài viết này đã giúp bạn hiểu rõ lạm phát là gì. Gốc rễ của lạm phát và các tác động của nó lên nền kinh tế nói chung, và từng cá nhân nói riêng.