Tâm lý và hành vi nhà đầu tư

Thị trường và những kỳ vọng: Làm sao để kiểm soát được cảm xúc

Farrier 03/10/2019

tiendientu-header Dưới vị trí là những nhà đầu tư, ắt hẳn mỗi bản thân chúng ta đều có những kỳ vọng nhất định về thị trường. Tuy nhiên, kỳ vọng là con dao hai lưỡi mà chúng ta phải thực sự cẩn trọng khi sử dụng.


Cảm xúc hay nói bao quát hơn là tâm lý nhà đầu tư là một trong những nhân tố chính ảnh hưởng đến lợi nhuận. Bên cạnh những chiến lược đầu tư thì việc quản trị cảm xúc là một kỹ năng vô cùng quan trọng đối với những cá nhân muốn thành công trên thị trường tài chính.

Cảm xúc của nhà đầu tư

Bộ não con người được thiết kế không phù hợp với hành vi đầu tư và rất dễ rơi vào trạng thái phi lý trí khi đối diện với tiền bạc. Và chính cảm xúc là nguyên nhân trực tiếp tạo ra trạng thái phi lý trí. Nếu thường xuyên quan sát các cảm xúc bị ảnh hưởng bởi thị trường bạn sẽ nhận ra rằng chúng ta sẽ có 2 trạng thái phổ biến: lạc quan quá mức và lo sợ quá mức.

Giá tăng sẽ kéo theo sau đó là những suy nghĩ tích cực về tương lai của thị trường. Khi giá giảm tâm lý của nhà đầu tư bắt đầu xuất hiện sự chán nản và lo sợ. Trong vài tháng trở lại đây, chúng ta có thể thấy rõ điều này trên thị trường tiền mã hóa. Tuy nhiên, một điều mà bất kỳ nhà đầu tư nào cũng nên hiểu được là những tiềm năng hay rủi ro của thị trường hoàn toàn độc lập với suy nghĩ chúng ta.

Cho dù chúng ta có tích cực hay cực kỳ lo sợ thì thị trường sẽ vẫn là chính bản chất của nó. Chính vì tâm lý phản ứng mạnh mẽ với phần thưởng, lợi nhuận các nhà đầu dễ có xu hướng xa rời các lập luận logic, sự khách quan vốn có. Các nhà đầu tư sẽ ra quyết định chóng vánh dựa trên cảm xúc mà chưa một lần cân nhắc về thị trường một cách khách quan, đầy đủ. Theo thời gian, sự thua lỗ là điều khó tránh khỏi.

Tại sao kỳ vọng lại ảnh hưởng đến cảm xúc của chúng ta

Chắc hẳn chúng ta đã từng được khuyên một câu thế này “Hãy gạt bỏ cảm xúc khi đầu tư”. Theo quan điểm của mình, đây không phải là một lời khuyên có giá trị. Việc gạt bỏ cảm xúc ra khỏi tâm trí chúng ta là điều không thể. Bởi cảm xúc là thứ hình thành, xây dựng lên chính bản thân chúng ta. Thay vì gạt bỏ cảm xúc, ta nên thừa nhận nó và có một chiến lược quản trị cảm xúc. Và để có thể kiểm soát được nó thì điều đầu tiên là phải hiểu được cảm xúc đến từ đâu.

Bộ não của chúng ta được điều chỉnh theo những kỳ vọng. Và một kỳ vọng không được đáp ứng, dù nhỏ nhặt đến đâu, cũng có thể giáng một đòn mạnh đến cảm xúc của chúng ta. Dưới góc độ sinh học, điều này có thể lý giải bởi sự thay đổi của Dopamine – một loại hóc môn dẫn truyền thần kinh.

Dopamine là chất dẫn truyền thần kinh của ham muốn. Dopamine tăng lên khi chúng ta bắt đầu có những kỳ vọng tốt đẹp về tương lai. Sẽ là tốt nếu kỳ vọng của chúng ta được đáp ứng. Tuy nhiên, nếu chúng ta đang mong đợi về một kỳ vọng không được đáp ứng, thì dopamine sẽ là một “kẻ hủy diệt”.

“Trèo cao té đau.”

thi-truong-va-nhung-ky-vong-tiendientu.org-2

Sự lạc quan thái quá sẽ ngay lập tức chuyển sang sợ hãi tột độ khi thị trường giảm giá. Cho dù là lạc quan thái quá hay sợ hãi , lo lắng đều không tốt cho công việc đầu tư. Bởi vì chúng ta sẽ bị cảm xúc làm lu mờ đi bản chất của thị trường và dễ dàng bị truyền thông thao túng.

Tạo ra các kỳ vọng phù hợp

Charlie Munger từng nói, mục tiêu của ông là giữ cho bản thân chừng mực nhất có thể trong mọi quyết định của cuộc đời. Sự chừng mực giữ cho tâm trạng bản thân không thái quá, cân bằng hơn, tránh được bẫy tâm lý.

Phần lớn các nhà đầu tư tài chính thành công đều có nguyên tắc tương tự Charlie Munger. Luôn giữ cảm xúc của mình ở một mức độ nhất định và không cho nó ảnh hưởng nhiều đến quyết định đầu tư.

Để tránh được sự ảnh hưởng thái quá của cảm xúc, chúng ta phải hình thành các kỳ vọng phù hợp. Vậy như thế nào được gọi là kỳ vọng phù hợp?

Kỳ vọng phù hợp xuất phát từ những phân tích khách quan, dựa vào những con số cũng như xem xét nhiều quan điểm khác nhau trên thị trường để cho ra một bức tranh tổng quát. Kể cả khi chúng ta có lạc quan về thị trường dựa trên phân tích khách quan thì vẫn luôn giữ nó ở mức độ chừng mực, vẫn sẵn sàng cho những biến động tiêu cực, thậm chí là diễn biến xấu nhất có thể.

thi-truong-va-nhung-ky-vong-tiendientu.org-3

Ví dụ: Chúng ta kỳ vọng Bitcoin lên $20000 bằng các phân tích khách quan. Con số này ắt hẳn sẽ làm chúng ta cảm thấy phấn kích. Tuy nhiên, mỗi khi cảm thấy phấn kích như vậy hay thật cẩn trọng. Hãy bắt đầu suy nghĩ về những trường hợp xấu. Điều này không phải là để làm giảm đi niềm tin với nhận định của bạn mà để chúng ta giữ được sự khách quan. Đồng thời có kế hoạch cho những diễn biến xấu có thể xảy ra.

Để cập nhật các thông tin mới nhất từ thị trường tiền mã hóa, hãy tích cực theo dõi tiendientu.org nhé!